Nông nghiệp thua thế thì xấu hổ lắm!

.

Tháng trước, một tờ báo đưa ra thông tin gây sốc: một kg mứt vỏ bưởi có giá tới trên 600 ngàn đồng. Đây là sản phẩm được nhập từ Thái Lan và bán rất chạy tại Việt Nam, nhất là vào dịp cuối năm. Thông tin cho biết thêm, có khoảng 10 đơn vị nhập khẩu loại sản phẩm này với doanh thu lên đến hàng trăm tỷ đồng. Mứt vỏ bưởi, đúng như tên gọi, được làm từ vỏ quả bưởi, được xắt nhỏ rồi trộn đường và sấy theo phương pháp hiện đại đế giữ nguyên hương vị của vỏ bưởi. Sản phẩm có độ giòn sần sật, hơi the như khi nhấm vỏ bưởi sống, vị chua ngọt và mát, nói chung là “lành”, dễ ăn, màu sắc bắt mắt. Với mức giá bán nói trên, một kg mứt vỏ bưởi Thái Lan có giá cao gấp 10 lần loại bưởi da xanh của Việt Nam.

Trên thực tế, mứt vỏ bưởi Thái Lan đã được nhập về từ dịp Tết năm ngoái và nhanh chóng khiến người tiêu dùng Việt Nam ưa thích. Dĩ nhiên có cả lý do người ta tò mò tại sao thứ vỏ bưởi thường được người Việt bỏ đi lại trở thành loại sản phẩm có giá cao đến thế, song rõ ràng là mứt vỏ bưởi chẳng những “ăn được” mà còn đáp ứng tiêu chí “độc, lạ” nên đây đúng là cơ hội để doanh nghiệp nhập khẩu kiếm bộn tiền. Chỉ có điều, tin vui cho những doanh nghiệp nhập khẩu nói trên lại chẳng hề vui đối với những người làm nông nghiệp trong nước.

Câu chuyện về mứt vỏ bưởi nằm trong loạt câu chuyện nghe khá quen trong vài năm trở lại đây, bởi các nội dung na ná như nhau, theo đó thì một số sản phẩm, nguyên liệu, đồ dùng vốn bị coi là không có hoặc ít có giá trị tại Việt Nam nhưng lại được bán rất đắt ở thị trường nước ngoài. Có thể dễ dàng tìm thấy những thông tin như thế trên mạng internet, chẳng hạn một tàu lá chuối nếu mua lẻ tại Nhật Bản có giá tương đương 500 ngàn đồng, một khúc thân chuối bán trong siêu thị Nhật có giá tới gần 300 ngàn đồng. Hoặc những đôi dép lê bằng nhựa trong, dùng trong nhà tắm là sản phẩm giá rẻ quen thuộc với người tiêu dùng Việt Nam, thế nhưng khi được trau chuốt hơn một chút bởi thương hiệu Puma, chúng có giá tới vài triệu đồng đến vài chục triệu đồng tại thị trường nước ngoài.

Những sản phẩm tương tự ở Việt Nam nhưng lại có giá cao tại thị trường nước ngoài như trong các ví dụ nói trên không thể hiện sự thần kỳ hay đột biến nào cả. Chúng cho thấy bản chất của việc làm ra sản phẩm nông nghiệp nói riêng và nhiều ngành khác ở Việt Nam còn ở mức độ thấp trong chu trình sản xuất. Nói cách khác, chúng ta chủ yếu bán nguyên liệu thô thay vì phát triển công nghiệp chế biến. Khi sản phẩm làm ra có hàm lượng chế biến thấp, việc phải chịu thiệt đơn thiệt kép là điều dễ hiểu. Một ví dụ điển hình khác là mặc dù Việt Nam có các mỏ dầu chất lượng tốt, song chúng ta chủ yếu bán dầu thô là chính. Ngay cả khi đã xây dựng khu liên hợp chế biến dầu Dung Quất thì thực tế khu liên hợp này được xây dựng với nền tảng công nghệ đơn giản, đã thế lại mất rất nhiều thời gian xây dựng (từ 1999 đến 2009) nên tới khi xây dựng xong thì trữ lượng dầu tại mỏ Bạch Hổ đã giảm sút, rốt cuộc chúng ta phải đi nhập cả dầu thô từ nước ngoài về phục vụ cho Dung Quất nhưng chế phẩm từ khu liên hợp này thiếu đa dạng, khó theo kịp nhu cầu ngay cả thị trường trong nước.

Trở lại với câu chuyện về những sản phẩm nông nghiệp Việt Nam chưa tìm được giá trị xứng đáng ở thị trường nước ngoài, thậm chí còn bị “thua ngược” ngay tại thị trường trong nước, như trường hợp về sản phẩm mứt vỏ bưởi là một ví dụ điển hình, điều hiển nhiên là chúng ta chỉ có một con đường phát triển và hoàn thiện khâu chế biến nông sản với tư cách là một quốc gia mạnh về nông nghiệp. Nếu chỉ trông chờ vào bán sản phẩm thô hoặc chế biến đơn giản, số tiền thu về rất thấp, đồng thời, không thể tận dụng được toàn bộ giá trị của sản phẩm nông nghiệp.

Tại Hội nghị toàn quốc về thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp tổ chức tại Lâm Đồng cuối tháng 7 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có chỉ đạo xây dựng những cơ chế mở cho ngành nông nghiệp, trong đó nhấn mạnh đến khâu chế biến, đặc biệt là chế biến sâu bởi đây là yêu cầu cấp bách khi nông nghiệp Việt Nam còn dư địa phát triển rất lớn. Với mục tiêu mà Thủ tướng đặt ra “...10 năm tới ngành nông nghiệp phải đứng vào tốp 15 nước phát triển nhất thế giới, trong đó lĩnh vực chế biến nông sản đứng vào tốp 10 thế giới”, hy vọng ngành nông nghiệp Việt Nam tới đây sẽ có những bước phát triển mang tính đột phá, trước hết để người tiêu dùng Việt Nam được hưởng lợi. Chứ phải đi nhập với giá cao những sản phẩm được chế biến từ các nguyên liệu mà chúng ta bỏ đi thì thật vừa thương mà vừa thấy... tức cười cho ngành nông nghiệp nước mình. Chuyện thực ra chẳng có gì mới!

 


Quang Minh

Nguồn: songmoi.vn