Thời nay ai cũng đẹp giống ai

.

Ảnh: Getty/Huffington Post

“Tại sao cứ phải là bạn khi bạn có thể là tôi?”

Câu hỏi đó là một phần của chiến dịch tiếp thị xã hội thập niên 90 được tạo ra bởi Hiệp hội các nhà Quảng cáo và Chăm sóc sức khỏe liên quan đến Trẻ em của Canada. Trong video, hai cô gái trẻ bước qua một boutique với những sản phẩm và quy trình giúp người tiêu dùng thay đổi ngoại hình và cá tính của họ.

“Đừng định hình bản thân. Tại sao cứ phải là bạn khi bạn có thể là tôi?” – giọng một người phụ nữ cất lên khi một trong các cô gái được thợ trang điểm đánh lại đôi môi bằng sắc đỏ tươi.

Chiến dịch quảng cáo ấy dường như đúng với thời nay hơn bao giờ hết, khi câu hỏi đó thể hiện chính xác thái độ trên mạng xã hội ngày nay: Tại sao bạn phải là chính mình khi bạn có thể giống như những người đẹp nổi tiếng, Kylie Jenner chẳng hạn?

Những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội ngày nay càng có xu hướng giống các biểu tượng sắc đẹp. Cũng kiểu môi mọng gợi cảm ấy, cũng đôi lông mày cong hoàn hảo ấy, cũng điểm nhấn sáng ấy, cũng đôi má hồng hào ấy… Chỉ bằng vài cây cọ, phấn và son, bạn có thể giống bất kỳ ai.

Vậy tại sao chúng ta lại muốn giống người khác? Chẳng phải ngày nay chúng ta vẫn hô hào ‘hãy là chính mình’ sao? Có một số nguyên nhân, bao gồm cả mong muốn được giống những người nổi tiếng và những người có ảnh hưởng khác.

Xu hướng “trang điểm Instagram” và “gương mặt Instagram” ấy đang tiếp diễn và ngày càng mạnh mẽ. Rachel Weingarten (chuyên gia về lịch sử vẻ đẹp), Renee Engeln (giáo sư tâm lý học, tác giả cuốn Beauty Sick: How the Cultural Obsession With Appearance Hurts Girls and Women) và TS. Michael Brustein (nhà tâm lý học) đã lý giải về hiện tượng này với Huffington Post.

Ảnh: Kylie Jenner

Theo Weingarten, thời kỳ trước khi mạng xã hội xuất hiện, thói quen làm đẹp của chúng ta được xác định bởi các yếu tố vùng, dân tộc… Chẳng hạn, người châu Á thì thường sử dụng mỹ phẩm làm trắng da, còn người Pháp những năm 1700 thích đội tóc giả. “Đó là một dạng cô lập”, bà nói. Rồi các tờ tạp chí xuất hiện đã giúp mở rộng lĩnh vực làm đẹp theo hướng đa dạng hơn. Nhưng thời đại chuyển biến mạnh mẽ nhất có lẽ phải đến thập niên 40-50 của thế kỷ trước, khi những người nổi tiếng bắt đầu xuất hiện trên tạp chí với các phong cách làm đẹp khác nhau. “Sau đó, mọi người bắt đầu bắt chước người nổi tiếng.”

Nhờ có Internet, mọi người không còn phải đi du lịch tới khắp nơi để trải nghiệm các xu hướng làm đẹp trên toàn thế giới nữa, cũng như không phải chờ các xu hướng ấy đến nữa. Thay vào đó, chúng ta tự tiếp cận với các phong cách làm đẹp và tự trang điểm cho bản thân.

Một điểm nữa là mọi người không còn xây dựng danh tính theo dân tộc, chủng tộc, thậm chí giới tính nữa - một vẻ đẹp “toàn cầu hóa”. Những kiểu trang điểm thường thấy trên Instagram, như đánh mắt mèo, tô môi đỏ mọng hay vẽ khuôn cho lông mày, về mặt kỹ thuật, đều có thể áp dụng cho tất cả, dù là màu da hay quốc tịch nào. Theo nghĩa đó có thể gọi là “vẻ đẹp có thể truy cập được”. Đó có lẽ là lý do mọi người “tuân thủ” nó như vậy.

Mong muốn hòa nhập

Nói về chuyện “tuân thủ”, con người thường có nhu cầu mong muốn phù hợp với số đông. Một cách để làm như vậy, đặc biệt trong môi trường trực tuyến, là mô hình hóa bản thân theo hình mẫu phổ biến nhất trên mạng xã hội.

Những người nổi tiếng, đặc biệt những người như Kylie Jenner – thu hút được một lượng lớn người theo dõi trên Instagram – đã trở thành nơi giới thiệu các trào lưu làm đẹp. Brustein cho hay, những người nổi tiếng là nguồn cảm hứng làm đẹp của xã hội và mọi người thường bắt chước theo họ, dù có là fan hay không.

Nhìn chung, những người nổi tiếng và những người mẫu Instagram được xem là “hình mẫu hấp dẫn” và chúng ta thường có suy nghĩ sống được như họ là điều tuyệt vời. Theo Brustein, con người thường vẽ nên cuộc sống tốt đẹp sau khi trở nên nổi tiếng, khiến mọi người cảm thấy rằng làm như vậy thì sẽ “cảm thấy tốt đẹp, cảm thấy cuộc sống có giá trị, cảm thấy mình đáng ngưỡng mộ”. Engeln nhận định: Bản chất con người là sinh vật xã hội, và nhìn chung mọi người có mong muốn mạnh mẽ là được xã hội chấp nhận hay ngưỡng mộ.

Hiện tại, mọi người hay nói về nhà Kardashian, hình thành nên cái gọi là “hiện tượng Kardashian”, tức là gia đình này đã có sức ảnh hưởng mạnh mẽ lên thói quen tiêu dùng. Kylie Jenner nổi tiếng với đôi môi gợi cảm. Vì vậy, nhiều người mong muốn có được đôi môi ấy, đến mức họ sẵn sàng tận dụng mọi cách để đạt được, dù chỉ là tạm thời. Sức ảnh hưởng của Kylie đã giúp tạo nên một đế chế làm đẹp hàng tỷ đô la.

“Lúc này, vẻ đẹp của Kylie trở thành biểu tượng vì một số lý do. Nó phổ cập hơn là mốt tóc vàng mắt xanh của những năm 50-70. Mọi người cảm thấy đây là vẻ đẹp có thể tiếp cận được”, Weingarten nói.

Rõ ràng, các bộ lọc và ứng dụng chỉnh sửa cũng đóng vai trò trong xu hướng này. Không chỉ các cá nhân tự tạo kiểu giống nhau, mà họ còn sử dụng công cụ chỉnh sửa ảnh với những công cụ tạo nên các hiệu ứng tương tự nhau. Chẳng hạn, ứng dụng Facetune cho phép mọi người làm mịn da, làm mắt to tròn và sáng hơn. Hầu hết các ứng dụng khác cũng như vậy.

Kế tiếp là khía cạnh phẫu thuật thẩm mỹ. Mặc dù không phải ai cũng cởi mở về những gì họ đã “cắt gọt”, nhưng rất nhiều người trong xã hội này ít nhiều đều dụng đến kim, dao, kéo để cải thiện ngoại hình của mình. Các bộ lọc của Snapchat và Instagram cũng chính là nguồn cảm hứng cho nhiều người khi tìm đến bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ, mặc dù cũng có những ý kiến cho rằng hình ảnh không chỉnh sửa cũng có ảnh hưởng tương tự.

Điều đó có nghĩa là gì?

Đối với Weingarten, Brustein và Engeln, sự xuất hiện của vẻ đẹp đồng nhất này có thể là vấn đề.

Một mặt, một số người có thể thấy rằng việc tuân thủ tiêu chuẩn vẻ đẹp có thể giúp tự tin, như Brustein giải thích, là sẽ không để “khác người” và không có cảm giác “kẻ ngoài cuộc”. Tuy nhiên, sự tự tin đó chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, đặc biệt nếu bạn ngày càng bị ám ảnh bởi các trào lưu trên mạng xã hội. “Về lâu dài, việc bị ám ảnh với việc hòa nhập có thể dẫn đến cảm xúc tiêu cực hoặc đau khổ vì danh tính của bạn bị phụ thuộc vào việc đáp ứng các quy tắc xã hội được phát triển bởi giới truyền thông hay người nổi tiếng”, Brustein cho hay.

Tất nhiên không phải ai đắm chìm vào các “hố đen” xu hướng của Instagram cũng cảm thấy không hài lòng với cuộc sống của mình. Nhưng nó cũng cho thấy về việc để mạng xã hội quyết định bản thân là ai.

Weingarten nhận thấy xu hướng “song sinh” này rất đáng lo ngại. Theo bà, điều này dập tắt “những trải nghiệm mà các thiếu nữ từng có”. “Áp lực nhìn vẻ đẹp theo một hướng đang ngày càng xuống những nhóm trẻ tuổi hơn. Các cô gái không còn dám thử và dám thất bại nữa. Một trong những kỷ niệm đẹp nhất thời thiếu nữ của tôi là dám thử các xu hướng trang điểm có phần kỳ quặc, nhưng giới trẻ bây giờ chỉ sao chép, không còn gì nét riêng nữa. Thật đáng buồn”, Weingarten cảm thán.

Trong khi đó, bản chất của vấn đề là “chúng ta không hề giống nhau”.

“Không phải ai trông cũng trẻ trung, bờ môi căng mọng hay làn da mịn màng. Khi bạn chỉ nhìn thấy sự đồng đều này, nó có nghĩa là thực tế bạn đang chối bỏ bản chất của mình”, Engeln nói. “Tôi nghĩ rằng xấu không phải vấn đề. Sự chối bỏ làm tổn thương chúng ta. Nó khiến mọi người cảm thấy bản thân mình không ra gì, đặc biệt là phụ nữ. Nó dễ dàng khiến chúng ta oán trời trách đất và dành tâm trí cầu nguyện cho vẻ đẹp mà chúng ta không có được về mặt di truyền.”

Tất nhiên, không phải ai cũng “sống ảo” và thích thú với vẻ đẹp “nhân tạo” ấy. Không có gì sai khi bạn muốn mình trông đẹp hơn khi vào hình, nhưng như Engeln giải thích, đừng để chúng điều khiển cuộc sống thực của bạn. Khi bạn nhìn vào những hình ảnh giả tạo quá lâu, nó có thể gây ra hậu quả không mong muốn về mặt tâm lý, chẳng hạn nhìn thấy người khác hoàn hảo và tự ti về bản thân, hay nhìn mình hoàn hảo trong “đời ảo” sẽ cảm thấy khủng hoảng với bản thân mình khi đứng trước gương mỗi sáng. “Hầu hết chúng ta thức dậy với vẻ ngoài không hề hoàn hảo”, và bạn cần phải chấp nhận thực tế đó.


Lục Kiếm

Theo Huffington Post

Nguồn: songmoi.vn