“Cởi trói” cho ca khúc ra đời trước 1975

.

Đáng chú ý, NSND Nguyễn Quang Vinh - quyền Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn gần đây cho biết, Chính phủ đồng ý với một số đề xuất xây dựng dự thảo nghị định mới, trong đó bỏ quy định cấp phép ca khúc trước 1975.

Đời sống nhạc Việt từng khiến báo giới tốn nhiều giấy mực bởi một số ca khúc sáng tác trước 1975 bị cấm biểu diễn và lưu hành, dù những ca khúc này được giới nhạc sĩ đánh giá cao, người yêu nhạc nhiều thế hệ yêu mến và thuộc nằm lòng. Trong đó phải kể đến các ca khúc nổi tiếng như Cánh thiệp đầu xuân (tác giả Lê Dinh - Minh Kỳ); Chuyện buồn ngày xuân, Rừng xưa (Lam Phương); Đừng gọi anh bằng chú (Diên An); Con đường xưa em đi (Châu Kỳ - Hồ Đình Phương) 2 năm trước bị “tuýt còi” làm xôn xao dư luận.

Những ca khúc ra đời trước 1975 như Con đường xưa em đi sắp được “cởi trói” cấp phép.

Những ca khúc ra đời trước 1975 như Con đường xưa em đi sắp được “cởi trói” cấp phép.

Tháng 3/2017, Cục Nghệ thuật biểu diễn cho rằng 5 ca khúc trên nằm trong danh sách cần được xem xét lại ca từ, tên tác giả. Chúng có các dị bản tồn tại song song tác phẩm gốc, làm sai lệch ý nghĩa ca khúc, đồng thời vi phạm quyền bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm. Tuy nhiên, theo Hội Nhạc sĩ Việt Nam, nội dung các bài hát không có vấn đề gì, âm nhạc và ca từ đều theo dòng nhạc phổ biến lúc bấy giờ (thập niên 70) tại các đô thị miền Nam, dễ hát, dễ nghe, dễ thuộc. Nhiều ý kiến chỉ trích về việc cấm lưu hành, phổ biến 5 ca khúc nói trên đã nổ ra và công chúng đều tỏ thái độ khó hiểu, bức xúc. Cuối cùng, Bộ VH-TT&DL đã yêu cầu Cục Nghệ thuật biểu diễn thu hồi công văn cấm lưu hành Cánh thiệp đầu xuân, Chuyện buồn ngày xuân, Rừng xưa, Đừng gọi anh bằng chú, Con đường xưa em đi. Ngay sau đó, ca khúc Màu hoa đỏ (thơ: Nguyễn Đức Mậu, nhạc: Thuận Yến) bị Sở VH-TT&DL Tiền Giang đưa vào danh mục 354 ca khúc không được phép phổ biến tại các cơ sở kinh doanh karaoke như đổ thêm dầu vào lửa, bức xúc dâng lên đỉnh điểm. Ngay lập tức, cơ quan chức năng của Bộ VH-TT&DL đã có công văn hỏa tốc yêu cầu ngành văn hóa tỉnh Tiền Giang thu hồi việc cấm phổ biến Màu hoa đỏ.

Những sự việc trên cho thấy, việc cấp phép, phổ biến và lưu hành ca khúc sáng tác trước 1975 nói riêng và nhiều khoảng thời gian tại nước ta từng làm dư luận khó hiểu và băn khoăn. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó nhiều ý kiến cho rằng do cách làm máy móc của cơ quan quản lý chuyên môn, văn bản quy định chồng chéo... Mới đây, NSND Nguyễn Quang Vinh - quyền Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn khẳng định, việc cấp phép ca khúc hiện nay ít phù hợp với thực tiễn. Việc lựa chọn công bố các danh mục bài hát được phổ biến cũng không thông thoáng. Chính vì vậy, một trong dự thảo Nghị định lần này, Cục Nghệ thuật đề xuất bỏ thủ tục cấp phép phổ biến ca khúc để xóa bỏ ranh giới thời gian sáng tác và giảm thủ tục hành chính cấp phép.

Dự thảo Nghị định về Nghệ thuật biểu diễn gồm 5 chương, 32 điều quy định về Hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang; Thi người đẹp, người mẫu; Lưu hành bản ghi âm, ghi hình ca múa nhạc, sân khấu và phổ biến tác phẩm âm nhạc, sân khấu. Đặc biệt, dự thảo quy định các tác phẩm âm nhạc, sân khấu sáng tác trước 1975 không phải thực hiện đề nghị cấp giấy phép là những tác phẩm có nội dung tư tưởng rõ ràng, ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu lứa đôi, phù hợp với giá trị, chuẩn mực đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa Việt Nam và đúng quy định của pháp luật; có chất lượng nghệ thuật. Quy định mới đưa vào dự thảo Nghệ thuật biểu diễn lần này được nhiều người đánh giá cao bởi có sự thông thoáng, như một sự “cởi trói” cho những ca khúc ra đời trước 1975 nói riêng và ở khoảng thời gian khác nói chung. Thực tế, ca khúc trước hay sau 1975 đều có những tác phẩm đi vào đời sống tinh thần, được phổ cập và làm say đắm các thế hệ yêu nhạc như Màu hoa đỏ, Nối vòng tay lớn... Các tác phẩm này đã trở thành tài sản tinh thần của cộng đồng nên việc phải xin cấp phép hoặc bị dừng phổ biến như trước sẽ tạo hiệu ứng ngược, dư luận phản ứng là đương nhiên.

Một số ý kiến cho rằng, bỏ cấp phép ca khúc hoặc bỏ khái niệm bài hát sáng tác trước, sau 1975 chính là để tạo nên sự bình đẳng, không có khoanh vùng đặc biệt để cấp phép. Đây cũng là động thái “cởi trói” cho những ca khúc trở nên quen thuộc, phổ biến trong thực tế có nội dung, ca từ phù hợp với thuần phong mỹ tục, ca ngợi tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đôi lứa... Cơ quan quản lý nhà nước chỉ cần đưa ra quy định cấm lưu hành, phổ biến và có chế tài xử phạt với cá nhân, tổ chức lưu hành, phổ biến bài hát có nội dung xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ cá nhân, tổ chức hoặc đi ngược lại lợi ích quần chúng là có thể đảm bảo môi trường âm nhạc nước nhà sạch đẹp đúng nghĩa.

Hoa Quỳnh

-->
Nguồn: suckhoedoisong.vn